გამოკითხვა

აფხაზების ინგლისელი სიძე, ჯორჯ ჰიუიტი, ისევ ანტიქართულს `აწვება~

სოხუმის წარმომადგენელია დიდ ბრიტანეთში. თუ რას ფიქრობს იგი 2008 წლის აგვისტოს შემდგომ ვითარებაზე, მისი საუბრიდან შეიტყობთ.
_ როგორ შეაფასებდით რუსეთის მიერ აფხაზეთისა და `სამხრეთ ოსეთის~ დამოუკიდებლობის აღიარებას?
_ აფხაზეთს უფრო ვიცნობ, ვიდრე `სამხრეთ ოსეთს~, მაგრამ გულახდილად უნდა ვთქვა, რომ მას სრულიად დადებითად ვაფასებ. თავს ბედნიერად მივიჩნევ, რომ 2008 წლის 26 აგვისტოს აფხაზეთში ვიმყოფებოდი და შესაძლებლობა მომეცა სოხუმის მოსახლეობის ლხინში მონაწილეობა მიმეღო. რაც მოხდა, მთელი 20 წლის მოვლენების ლოგიკური შედეგი გახლდათ.
სინამდვილეში აფხაზეთი საქართველოს 1993 წლის 30 სექტემბერს გამოეყო. თვით ქართველობის ბედი უფრო ნათელი იქნებოდა, ამას რომ იმ დღესვე მიმხვდარიყო და შესაბამისად მოქცეულიყო (კერძოდ, აფხაზეთის დამოუკიდებლობა რომ ეღიარებინათ), რადგან იმ შემთხვევაში რეგიონი გაცილებით უფრო სტაბილური იქნებოდა. ეს ქართველებსა და აფხაზებს უფრო გამოადგებოდათ.
_ მიგაჩნიათ თუ არა, რომ აფხაზეთი და `სამხრეთ ოსეთი~ მართლაც დამოუკიდებლები არიან და რუსეთი მათ საქმეებში არ ჩაერევა?
_ აფხაზეთის მდგომარეობა ჩემთვის უფროა ცნობილი. `სამხრეთ ოსეთში~ კი ნამყოფი არა ვარ. უნდა დაგარწმუნოთ, რომ აფხაზეთში ყოფნისას სულ სხვანაირად ვგრძნობ თავს, ვიდრე რუსეთში და მერწმუნეთ, სრულიად არა ჰგავს იგი ძალით დაპყრობილ ქვეყანას, როგორც ქართული პროპაგანდა მოიხსენიებს.
რა თქმა უნდა, რაც დრო გადის, ორივე რესპუბლიკა რუსეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობებს ამყარებს. სხვა რა გამოსავალი დარჩათ? რუკას შეხედეთ და ყველაფერი ცხადზე ცხადი გაგიხდებათ. თემურ იაკობაშვილის `რეინტეგრაციის სტრატეგიას~ აფხაზებისა და ოსებისთვის მნიშვნელობა არა აქვს. თითქმის 20 წელი დასავლეთი მხარს გიჭერთ და ეს რეგიონები იზოლაციაშია. ნუთუ ვინმე ფიქრობდა, რომ აფხაზები და ოსები სიხარულით დაგიბრუნდებოდნენ და ჩრდილოეთისკენ ცქერას არ დაიწყებდნენ?!
_ რამდენად სამართლიანად იქცევა მოსკოვი, როცა საქართველოს ნაწილის _ `სამხრეთ ოსეთის~ დამოუკიდებლობა აღიარა, ხოლო რუსეთის შემადგენლობაში შემავალი ჩრდილოეთი ოსეთისთვის იგივეს გაკეთებას არ გეგმავს?
_ რატომ ფიქრობთ, რომ რუსეთმა უნდა ცნოს ჩრდილოეთ ოსეთი, როცა, თავად მას დამოუკიდებლობა არ გამოუცხადებია? ჩეჩნეთზე თუ ვილაპარაკებთ, რაც იქ მოხდა, კატასტროფაა. ეს ფაქტი მთელმა მსოფლიომ იცის. რუსეთმა უდიდესი შეცდომა დაუშვა. 1994 წლის დამდეგს მას ომი არ უნდა გამოეცხადებინა. მაგრამ, რაც 2008 წლის აგვისტოში მოიმოქმედა, სრულიად სამართლიანი იყო და რამდენადაც გავიგე, აფხაზებისა და ოსების ინტერესების დაცვით კავკასიაში ბევრგან პატივი დაიმსახურა კიდეც.
_ რა შეიძლება მოჰყვეს კრემლის ამ ნაბიჯს ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებში, რომლებიც რუსეთის შემადგენლობაში იმყოფებიან?
_ ღმერთმა იცის, შუალედურ ან შორეულ მომავალში მას რა მოჰყვება. როგორც აღვნიშნე, ჯერჯერობით, კრემლისთვის ცუდი არაფერი მომხდარა და იქ არასტაბილურობის აღძვრის იმედით რამენაირად ჩარევას ქართველობას არ ვურჩევდი. მაგნაირ ნაბიჯს შეიძლება უსიამოვნო შედეგები მოჰყვეს...
_ როგორ გესახებათ აფხაზეთისა და `სამხრეთ ოსეთის~ მომავალი?
_ ჩემი, თუნდაც რომანტიკული იდეალი იქნებოდა, თუ ამიერკავკასიაში 6 დამოუკიდებელი სახელმწიფო იარსებებდა: აფხაზეთი, `სამხრეთ ოსეთი~, ყარაბახი, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი, რომლებიც ერთად ცხოვრებასა და თანამშრომლობას მშვიდობიანი გზით მოახერხებდნენ. ალბათ, ეს არაა რეალური. ამიტომ, ჩემი აზრით, `სამხრეთ ოსეთი~ ბოლოს და ბოლოს შევა რუსეთის შემადგენლობაში, სადაც ჩრდილოეთ ოსეთს შეერწყმება, ხოლო აფხაზეთის დამოუკიდებლობა უდავოა.
_ გამორიცხავთ იმის შესაძლებლობას, რომ აფხაზები ასეთი დამოუკიდებლობით მათი მონათესავე უბიხების ბედს არ გაიზიარებენ?
_ ზუსტად რას გულისხმობთ უბიხების ბედით? თუ ფიქრობთ, რომ ვინმე აფხაზებს თავიანთ სამშობლოს მთლად მიატოვებინებს, უნდა გამოგიტყდეთ, რომ ეგ მუქარა მაშინ გაქრა, როცა მათ 1993 წლის 30 სექტემბერს შევარდნაძის საქართველო დაამარცხეს.
თუ აფხაზური ენა გაქვთ მხედველობაში, პასუხი ცოტა სხვანაირია. დღეს ყველა უმცირესობის ენის მომავალი კითხვის ნიშნის ქვეშაა. მაგრამ რამდენიმე სხვა უმცირესობის ენასთან შედარებით აფხაზურს ის უპირატესობა გააჩნია, რომ ლიტერატურული ენის სტატუსი დიდი ხანია მინიჭებული აქვს.
P.შ. როგორც ხედავთ, ბრიტანელი ქართველოლოგი თავის ანტიქართულ სტილს არც ამჯერად ღალატობს. თუმცა ეს სრულებითაც არ ნიშნავს იმას, რომ ამით აფხაზები, ან თუნდაც ოსები რამეს მოიგებენ. მიუხედავად ამისა, ტრიბუნა მას მაინც დავუთმეთ, რათა ჩვენც, აფხაზებმაც და ოსებმაც ერთად გავიაზროთ, ვინ მტერია და ვინ _ მოყვარე.