გამოკითხვა

პარტიებს ივანიშვილისგან მიღებული ფული შეიძლება უკან დააბრუნებინონ?! - ხელისუფლება ახალი კანონისთვის უკუძალის მიცემის გზებს ეძებს

"ივანიშვილის პოლიტიკურ პარტნიორებს ან იმ თანხას ჩამოართმევენ, რაც ბოლო ორი თვის განმავლობაში იურიდიული პირებისგან ჩაერიცხათ ან ამ თანხას მომავალი წლის ანგარიშში ჩაუთვლიან - ამის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილება ხელისუფლებამ დღეს უნდა მიიღოს. თუმცაისიც უნდა ითქვას, რომ მეორე ვარიანტთან დაკავშირებით მათი მხრიდან უკვე გაკეთდა განცხადება, რომ ეს აუცილებლად მოხდება - ანუ დიდი ალბათობით, პოლიტიკური პარტიებისთვის 1-ლი იანვრიდან დასაწესებელ აკრძალვებს უკუძალა მიეცემა", - წერს გაზეთი "რეზონანსი" სტატიაში სათაურით პარტიებს ივანიშვილისგან მიღებული ფული შეიძლება უკან დააბრუნებინონ / ახალი კანონისთვის უკუძალის მიცემის გზებს ეძებენ.

"ამასთან დაკავშირებით განცხადებები გუშინ პარლამენტში რიგგარეშე სესიასა და იურიდიული კომიტეტის სხდომაზე გაკეთდა, სადაც მეორე მოსმენით განიხილეს "მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ" კანონსა და "სისხლის სამართლის" კოდექსში შესატანი ცვლილებების პროექტები. ხოლო "საარჩევნო კოდექსში" შესატანი ცვლილებები მესამე მოსმენით დამტკიცდა. ცვლილებების თანახმად, ახლებურად რეგულირდება პოლიტიკური პარტიების დაფინანსების საკითხი - იურიდიულ პირებს პოლიტიკური პარტიის დაფინანსება აეკრძალება, ხოლო ფიზიკურ პირს წელიწადში, საერთო ჯამში მაქსიმუმ 60 ათასი ლარის მიცემის უფლება ექნება. მხოლოდ ბანკებს შეეძლებათ პარტიებისთვის სესხის გაცემა 100 ათასი ლარის ლიმიტის ფარგლებში. პარტიის წევრის მიერ საწევროს სახით გადახდილი თანხა არ უნდა აღემატებოდეს წელიწადში 1200 ლარს. პარტიის მიერ წლის განმავლობაში მიღებული მთლიანი შემოსავალი, სახელმწიფო დაფინანსების ჩათვლით, არ უნდა აღემატებოდეს მთლიანი შიდა პროდუქტის 0,2%, რაც 2012 წლის ბიუჯეტის პარამეტრების მიხედვით, დაახლოებით 53 მლნ ლარია. ამის ზემოთ მიღებული თანხა კი ბიუჯეტში უნდა გადაირიცხოს", - აღნიშნავს გამოცემა.

"... საწევროები და შემოწირულობები მხოლოდ უნაღდო ანგარიშსწორებით დაიშვება, ხოლო პარტიის ფინანსურ ანგარიშგებას ცესკო-ს ნაცვლად კონტროლის პალატა განახორციელებს. პარტიებსა და იურიდიულ პირებს აეკრძალებათ ფულის, საჩუქრებისა და სხვა მატერიალური ფასეულობების გადაცემა. ამასთან, ეს აკრძალვები გავრცელდება იმ იურიდიულ პირებსა და იურიდიული პირების წარმომადგენლებზე, რომლებიც "პირდაპირ ან ირიბად" არიან დაკავშირებული პოლიტიკურ პარტიებთან. ეს წესები ასევე გავრცელდება იმ პირების ოჯახის წევრებსა და მასთან საქმიან ურთიერთობებში მყოფ ადამიანებზე, ვისაც გაცხადებული აქვს საკუთარი პოლიტიკური მიზნები და ამოცანები. აღსანიშნავია, რომ ამ აკრძალვებთან დაკავშირებით მეორე მოსმენისთვის დაზუსტებები გაკეთდა. კერძოდ, პოლიტიკურ პარტიებს დღესასწაულებზე შეეძლებათ საჩუქრების დარიგება 2000 ლარის ფარგლებში, მაგრამ ერთი წლის განმავლობაში დარიგებული საჩუქრების ფასმა მთლიანად 60 ათას ლარს არ უნდა გადააჭარბოს", - დასძენს გამოცემა.

"თუმცა უცვლელი დარჩა ის დებულება, რაც რიგითი ადამიანისთვის სამწლიანი პატიმრობის დაწესებას ითვალისწინებს - თუკი პარტიის მხრიდან ასეთ საჩუქარს მიიღებს, რომელიც პარტიისთვის დაწესებულ ლიმიტს იქნება გადაცილებული. არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის გაუგებარია, რატომ უწესებენ კანონმდებლები ფიზიკურ პირებს ვალდებულებას, განსაზღვრონ, თუ რა ღირებულების საჩუქარს იღებენ და ასევე, განსაზღვრონ, არის თუ არა მათთვის საჩუქრის გადაცემა პოლიტიკური მიზნის მატარებელი - არასამთავრობოები დარწმუნებული არიან, რომ ამ რეგულაციის ამოქმედება ქვეყანაში ან მასობრივი დაჭერების პროცესს გამოიწვევს ან ადამიანები იმის შიშით, რომ არ დაიჭირონ, არც ერთ პოლიტიკოსთან არანაირ შეხვედრაზე აღარ მოვლენ. საპარლამენტო უმრავლესობა კი ფიქრობს, შესაბამის ნორმაში ჩაემატოს "წინასწარი შეცნობა" და ფიზიკურ პირზე სანქცია მხოლოდ იმ შემთხვევაში გავრცელდეს, თუ საჩუქარს პარტიისგან "წინასწარი შეცნობით" მიიღებს და ეცოდინება, რომ საჩუქარს პარტიისგან მისი ან პარტიის პოლიტიკური მიზნებისთვის იღებს. თუმცა არასამთავრობოები ამ ნორმასაც აპროტესტებენ და მიაჩნიათ, რომ გაუგებარია, ვინ უნდა დაადგინოს "წინასწარი შეცნობის" არსებობა. რაც მთავარია, მათი თქმით, ეს ნორმა ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა, რომელიც, შესაძლოა შერჩევითი მიდგომისთვის იქნეს გამოყენებული", - წერს სტატიის ავტორი.

"გარდა ამისა, საარჩევნო კანონმდებლობაში უმრავლესობის მოთხოვნით ახალი რეგულაცია ემატება, რაც პარტიისთვის დაწესებული ფინანსური ლიმიტის გავრცელებას საარჩევნო სუბიექტზეც ითვალისწინებს - კერძოდ, იმ პროექტში, რომელიც დღეს უნდა დამტკიცდეს, ნათქვამია, რომ პოლიტიკურ პარტიას წელიწადში მაქსიმუმ მთლიანი შიდა პროდუქტის 0,2%-ს დახარჯვის უფლება აქვს. დეპუტატ ვახტანგ ბალავაძის მოთხოვნით კი კანონმდებლობაში "პარტიის" ნაცვლად "საარჩევნო სუბიექტი" ჩაიწერა - ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ეს ლიმიტი იქნება ბლოკის შექმნის შემთხვევაშიც აქ შემავალი პარტიების ერთობლივად დასახარჯი თანხისთვისაც. იმ შემთხვევაში კი, თუ ბლოკში შემავალი პარტიების მიერ დახარჯული თანხა აღემატება ამ ლიმიტს, მაშინ ბლოკს საარჩევნო რეგისტრაციაში არ გაატარებენ", - განაგრძობს სტატიის ავტორი.

"ამაზე უარესი მოთხოვნა უმრავლესობის წარმომადგენელმა კობა ხაბაზმა იურიდიული კომიტეტის სხდომაზე წამოაყენა, სადაც მან მოითხოვა, რომ ახალ შეზღუდვებს უკუძალა ჰქონდეს - ანუ იმ პარტიებმა, რომლებმაც იურიდიული პირებისგან თანხები უკვე მიიღეს, ვერ შეძლონ მისი გამოყენება საარჩევნოდ. მიზანი კი ის არის, რომ "ყველა პარტია ფინანსური რესურსების კუთხით თანაბარ მდგომარეობაში ჩადგეს". საია-ს ხაბაზის ამ ინიციატივის აღსრულება შეუძლებლად მიაჩნია - როგორც მისი თავმჯდომარე თამარ ჩუგოშვილი აცხადებს, "შემზღუდველ ნორმას, რომელიც უფრო ამკაცრებს პასუხისმგებლობას, არ შეიძლება უკუქცევითი ძალა მიენიჭოს". მაგრამ, როგორც ჩანს, ხელისუფლება ამ ინიციატივის რამე ფორმით აღსრულების გზებს ეძებს. უმრავლესობის წევრმა აკაკი მინაშვილმა სესიის შემდეგ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ აღნიშნულ საკითხზე დამატებითი კონსულტაციები უნდა გაიარონ ინიციატორ კობა ხაბაზთან და და საბოლოო გადაწყვეტილებაც სწორედ ამის შემდეგ იქნება მიღებული. აღსანიშნავია ისიც, რომ ხელისუფლებამ საარჩევნოდ მედიამონიტორინგის განხორციელებასთან დაკავშირებით ექსპერტთა მიერ მომზადებული ინიციატივებიდან ამ ეტაპზე არც ერთი არ გაითვალისწინა", - დასძენს სტატიის ავტორი. 

ზვიად ქორიძე - "მედიაზე ზემოქმედების გაცილებით სერიოზულ "ეფექტებს" 2012 წელს ვიხილავთ" 

"დღესაც "იმედი" ზუსტად "მოდელირებული ქრონიკის" კონტექსტში განაგრძობს მუშაობას. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც საკუთარ შეცდომებზე ჭკუა ვერ ვისწავლეთ: ვეგუებით სახელისუფლებო ტელევიზიების პროპაგანდისტულ დარტყმებს, ვუყურებთ მათ გადაცემებს და ხსენებული ტელევიზიების მესვეურთ ამ არხების ფუნქციობის საშუალებას ვაძლევთ. "რუსთავი 2", "იმედი" და სხვა ტელევიზიები ფლობენ მაუწყებლობის ლიცენზიებს და ისინი ვალდებული არიან, ეს საზოგადოებრივი სიკეთე რამე ფორმით უკან დაუბრუნონ საზოგადოებას - ეს არის მაღალი ხარისხის სანდო ინფორმაცია. ამას კი არ აკეთებენ და, შესაბამისად, მოსახლეობა ზარალდება. ასეა 2009 წლიდან მოყოლებული და 2012 წელსაც გადაგვყვება", - აცხადებს მედიაექსპერტი ზვიად ქორიძე გაზეთ "ყველა სიახლისთვის" მიცემულ ინტერვიუში, სათაურით "მედიაზე ზემოქმედების გაცილებით სერიოზულ "ეფექტებს" 2012 წელს ვიხილავთ". 

"თუმცა გასათვალისწინებელია ერთი მნიშვნელოვანი მომენტი: 2012 წლის პირველი იანვრიდან მაუწყებლობის შესახებ კანონში შედის ცვლილება, რომლის თანახმადაც, სავალდებულოა საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდეს ტელემაუწყებლობის, რადიომაუწყებლობისა და, საერთოდ, ლიცენზიის მქონე ყველა მაუწყებლის მესაკუთრის ვინაობა. ასევე, მათ ეკრძალებათ ჰყავდეთ ოფშორულ ზონაში რეგისტრირებული მესაკუთრე, ანდა ასეთ ზონაში რეგისტრირებულ კომპანიას ჰქონდეს დაფუძნებული კომპანია და ის იყოს მესაკუთრე, ლიცენზიის მფლობელი. ამასთანავე, თანხა, რომელიც მესაკუთრემ ჩადო ტელევიზიის ან რადიოს განვითარებისთვის, უნდა იყოს გამჭვირვალე და აისახოს დეკლარაციაში. ეს ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია და თითოეულმა ჟურნალისტმა, მოქალაქემ, ვისაც აინტერესებს დემოკრატიული პროცესების განვითარება, ყურადღებით უნდა მიადევნოს თვალყური, რომ ტელე და რადიომაუწყებლებმა არ დაარღვიონ ეს კანონი და თუ დაარღვევენ, სათანადოდ უნდა ვაზღვევინოთ", - აღნიშნავს გამოცემის კორესპონდენტთან საუბრისას ზვიად ქორიძე.

"ეს არის სამოქალაქო საზოგადოების, არასამთავრობო სექტორის, თავისუფალი ჟურნალისტების, საერთაშორისო ორგანიზაციების, საელჩოების, ყველა იმ ჯგუფის ძალისხმევის შედეგი, რომელმაც იმუშავა ამ კანონპროექტის ცვლილებაზე. სხვათა შორის, იოლად არ მიდის ეს პროცესი. ხელისუფლება, პარლამენტი ამის შესახებ დუმს. არადა, მათ ევალებათ, რომ ეს ინფორმაცია გაავრცელონ და გამოაქვეყნონ საკუთარ ინტერნეტგვერდზე", - განმარტავს მედიაექსპერტი.

"სამწუხაროდ, 2011 წელს ქართულ მედიაში ბევრი უარყოფითი რამ მოხდა. თუნდაც ფოტორეპორტიორების საქმე გავიხსენოთ, როდესაც ხელისუფლებამ თავს უფლება მისცა და დააპატიმრა ფოტორეპორტიორები ჯაშუშობის ბრალდებით, თუმცა მათ ეს ვერ დაუსაბუთეს. შეიძლება ითქვას, რომ ამ ადამიანებს პროფესიული საქმიანობა ჩაუთვალეს დანაშაულად. ისინი რამდენიმე დღის განმავლობაში იყვნენ დაპატიმრებული და მხოლოდ ჟურნალისტების სოლიდარობამ აიძულა ხელისუფლება, უკან დაეხია. გარდა ამისა, 2011 წელს დაინერგა მედიასაშუალების პარალიზების ცუდი პრაქტიკა. ხელისუფლებამ მედიის ცენზურის ირიბ მეთოდებს მიმართა. ამის უტყუარი ნიმუშია "პალიტრამედიაში" საგადასახადოს შესვლა. როდესაც კომპლექსურად ამოწმებ მედიასახლის ექვს საწარმოს, ამ შემოწმებას არ ასრულებ და უფლებას იტოვებ, მუდმივად აღმართო დამოკლეს მახვილი ამ მედიასაშუალების თავზე, ეს არის ეკონომიკური ცენზურის ნიმუში. ეს ეხება თბილისის მერიის მხრიდან პრესის გავრცელების ჯიხურების აღებასაც. მაქვს ინფორმაცია, რომ თბილისის მერიას მიბაძავენ ქუთაისის, ბათუმის, ფოთის მერიები და იქაც აიღებენ პრესის გავრცელების ჯიხურებს", - ამბობს რესპონდენტი. 

"დღეს დედაქალაქში მხოლოდ თითზე ჩამოსათვლელი პრესის ჯიხური დარჩა და ძალიან ცოტა ჟურნალ-გაზეთი იყიდება. ხოლო როდესაც გაზეთების ჯიხურების რაოდენობა მცირდება, სადისტრიბუციო კომპანიები კოტრდება, უმუშევრად რჩებიან გაზეთების გამავრცელებლები და მკვეთრად ეცემა გაზეთების ტირაჟები. სახელმწიფო კი არღვევს ძალიან მნიშვნელოვან საკონსტიტუციო მოთხოვნას, ხელი შეუწყოს პრესის გავრცელებას. ეს ყველაფერი არის კომპლექსური ხასიათის ეკონომიკური ბერკეტი, რომელიც ხელისუფლებამ გამოიყენა. ამ "ეფექტების" ნაწილი ვიხილეთ 2011 წელს, მედიაზე ზემოქმედების გაცილებით სერიოზულ "ეფექტებს" კი 2012 წელს ვიხილავთ. ყველაფერი უნდა ვიღონოთ იმისთვის, რომ ბეჭდური მედია უნდა გადავარჩინოთ! ხელისუფლების წნეხის ფონზე ქართული თავისუფალი მედია გააქტიურებულია და თავგამოდებით იბრძვის. ამიტომ დარწმუნებული ვარ, ეს ბრძოლა 2012 წელს ნაყოფს გამოიღებს".